Այս տարվա հունվար ամսին հաստատվել է «Դիլիջան» ազգային պարկի 2007-2011թթ կառավարման պլանը, որը մշակվել է ՀՀ Բնապահպանության նախարարության Բնական պաշարների կառավարման և չքավորության նվազեցման ծրագրի շրջանակներում: Այս ծրագիրը մեկն է ազգային պարկերի կառավարման ծրագրերից:
Մինչ կառավարման համապարփակ ծրագրի կազմումը՝ կատարվել է ազգային պարկերի մոնիտորինգ, հստակեցվել են պարկերի սահմանները, գոտիները, ճշգրտվել են դրանցում ապրող կենդանատեսակների և բուսատեսակների թվերը, տեսակները և այլն: «Դիլիջան» ազգային պարկը էկո- և ագրոտուրիզմի զարգացման հրաշալի պայմաններ ունի»,-հանդիպման ժամանակ ընդգծեցին բանախոսները:

ՀՀ Բնապահպանության նախարար Վարդան Այվազյանը MEDIAINFORM-ին տված հարցազրույցում նշում է, որ այն հիմնական խնդիրը, որը նախանշված է իրենց ծրագրերում, հանդիսանում է համապարփակ կառավարման խնդիրը: Այս պարագայում հաշվի են առնված ոչ միայն բնապահպանական, այլև սոցիալ տնտեսական և մշակութային հարցեր: Կառավարման ծրագրում ակտիվ մասնակցություն պետք է ունենան ինչպես տեղական ինքնակառավարման մարմինները, այնպես էլ տեղի բնակչությունը, քանի որ անհետացող հազվագյուտ տեսակների պահպանման կարևորագույն խնդիրը հնարավոր չէ լուծել առանց հասարակության սրտացավ մոտեցման: Պետք է անպայման հաշվի առնել նաև, որ շրջակա միջավայրի առաջին թշնամին բնակչության չքավորությունն է, ուստի բնապահպանական խնդիրները դեռ հիմքից պետք է լուծել:
Ազգային պարկերի կառավարման ծրագրերի ֆինանսավորումը կատարվել է 5 մլն ԱՄՆ դոլարի շրջանակներում Գլոբալ էկոլոգիական հիմնադրամի կողմից: Ֆինանսավորումն ուղղված է նաև ազգային պարկերի տեխնիկական վերազինմանը, կադրերի պատրաստմանը և մի շարք այլ գործողությունների: Հարկ է կարևորել նաև, որ վերջին 5 տարիներին պետական բյուջեից ազգային պարկերի կառավարմանն ուղղված գումարներն աճել են շուրջ 8 անգամ, իսկ ֆինանսավորման մեծացումը կրելու է շարունակական բնույթ: Ծրագրի իրականացման համար պետական բյուջեից հատկացումներն այս տարի կկազմեն շուրջ 75 մլն դրամ, ի տարբերություն 2005-ի 13 մլն դրամի:

Այն հիմնական խոչընդոները, որոնք առկա են եղել ազգային պարկերի ճիշտ կառավարում իրականացնելու ճանապարհին, հանդիսանում են մասնավորապես կադրային ներուժի անկատարությունը, ապօրինի գործողությունները և անտառահատումները, որոնք ժամանակի ընթացքում հսկայական բացասական ազդեցություն են ունեցել ազգային պարկերի վրա, ոլորտին հատկացվող թերֆինանսավորումը և այլն: Մինչ օրս չի եղել հստակ տեղեկատվություն ազգային պարկերի մասին, քանի որ բավականին երկար ժամանակ մոնիտորինգ չի իրականացվել այդ գոտիներում: Մեկ այլ խնդիր էր նաև այլ ոլորտը կանոնակարգող իրավական դաշտի անկատարությունը, օրինակ՝ նախկինում Դիլիջանը դիտվում էր որպես արգելոց, իսկ ըստ օրենքի՝ արգելվում է մարդու միջամտությունն արգելոցային գոտում, այսինքն՝ մենք ի սկզբանե դատապարտված էինք օրենքի խախտման, քանի որ Դիլիջանի բնակիչները փաստորեն բնակվում էին արգելոցում: Իսկ կառավարման այս ծրագրերը հնարավորություն են ընձեռում ազգային պարկերի կառավարման առավել ճկուն քաղաքականություն իրականացնել, քանի որ արդեն իսկ հստակ սահմանագծվել են ազգային պարկերի տարածքները և հողօգտագործման սխեմաները, նախանշվել են արգելոցային և ռեկրեացիոն գոտիները և այլն: Հնարավորինս բացահայտվել են պարկի էկոհամակարգերի հավասարակշռության խախտման հիմնական գործոնները, բույսերի և դեղաբույսերի կենսաբանական պաշարները, այդ թվում նաև էնդեմիկ և վերացման վտանգի տակ գտնվող տեսակները, ինչպես նաև կենդանատեսակները: Անտառն ամբողջությամբ գույքագրվել և քարտեզագրվել է: Այս ամենը նախապայման է կանոնակարգված աշխատանքներ իրականացնելու համար: Ի դեպ՝ ազգային պարկերը վերջին ժամանակահատվածում վերազինվել են, աշխատակիցները ստացել են արտահագուստներ, մեքենաներ՝ այդ թվում նաև թրթուռավոր և հրշեջ մեքենաներ: Իսկ ազգային պարկերը որպես տուրիստական գոտի զարգացնելու համար առաջիկայում պարկին կտրամադրվեն նաև ձիեր և այլն:
Ազգային պարկերում շարունակաբար իրականացվում է վերահսկողություն: Պետք է փաստել, որ 2006-ին բնությանը հասցված վնասները կազմել են 5 մլն դրամ, որոնք ամբողջությամբ հատուցվել են: Իսկ հսկողությունն ազգային պարկերում իրականացվում է ազգային պարկի աշխատակազմի կողմից:

Դիլիջանի ազգային պարկի տնօրեն Աշոտ Դավթյանը մեր թղթակցի հետ հարցազրույցում նշում է, որ Ազգային պարկի կառավարման ծրագրի հաստատումը հատկապես կարևոր է այն առումով, որ ազգային պարկը գոտիավորվել է և առանձնացվել են 3 հիմնական գոտիներ՝ արգելոցային, տնտեսական և ռեկրեացիոն: Ազգային պարկի մոնիտորինգի ժամանակ հստակեցվել են բուսատեսակների և կենդանատեսակների թվերը, այդ թվում նաև էնդեմիկ և կարմիր գրքում գրանցվող: Իսկ պարկում վերջին անգամ նման մոնիտորինգ իրականացվել է 1980թ-ին և այդ ժամանակից ի վեր չկար նոր քարտեզագրում: Առաջին քայլերը, որոնք կատարվելու են ազգային պարկի կառավարման ուղղությամբ, լինելու են ազգային պարկի արգելոցային վայրերի ցանկապատումը:

Մանրամասնելու համար նշենք նաև, որ «Դիլիջան» ազգային պարկը հիմնադրվել է 2002-ին՝ «Դիլիջան» պետական արգելոցի բազայի վրա: Պարկի տարածքը ներկայումս կազմում է 28 002 հա: Դիլիջանի ազգային պարկում կա կենու պուրակ, որը հազվագյուտ է ողջ Կովկասում: Այստեղի պահպանվող օբյեկտներն են հաճարենու և կաղնու կովկասյան մեզոֆիլ անտառները, կենու եզակի պուրակը, բնական և պատմաճարտարապետական հուշարձաններ, 902 անոթավոր բույսեր, 172 ողնաշարավոր կենդանիներ:
MEDIAINFORM 10.06.2007