0

Հունիսի 14-ին գործադիրը լրացումներ է կատարել «Զինծառայողների և նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության մասին» ՀՀ օրենքի կիրարկումն ապահովող միջոցառումների մասին որոշման մեջ: Մասնավորապես, սահմանվել է, որ օրենքում նշված պատճառներով հաշմանդամ դարձած զինծառայողներին, ծառայության ընթացքում զոհված (մահացած) զինծառայողների ընտանիքների անդամներին, որպես սոցիալական աջակցություն, կարող է վճարվել միանվագ դրամական օգնություն՝ մինչև 10 հազար դրամի չափով՝ պետական կառավարման լիազոր մարմնի սոցիալական ապահովության խնդիրներ իրականացնող ստորաբաժանման կողմից, և մինչև 100 հազար դրամի չափով՝ պետական կառավարման լիազոր մարմնի ղեկավարի որոշմամբ: Ընդ որում՝ դրամական այդ օգնություն նրանք կարող են ստանալ տարին մեկ անգամ, սակայն դեռևս հստակեցված չէ, դիմելուց որքան ժամանակ հետո նրանք կարող են ստանալ այդ գումարը, և միջին հաշվով որքան մարդ կարող է տարեկան արժանանալ մեր կառավարության «բարեգթությանը»:

Մեկ այլ լրացման համաձայն, զինծառայողը և  նրա ընտանիքի անդամները արձակուրդը ՀՀ տարածքում գտնվող ՀՀ պաշտպանության նախարարության ենթակայությամբ գործող, ինչպես նաև կնքված պայմանագրերին համապատասխան, այլ հանգստյան տներում անցկացնելու դեպքում, օգտվում են հանգստյան տան ուղեգրի գնի փոխհատուցման իրավունքից: Այս մասին այսօր լրագրողների հետ ունեցած հանդիպման ժամանակ տեղեկացրեց ՀՀ ՊՆ Զինծառայողների սոցիալական պաշտպանության վարչության պետ Սուրեն Հարությունյանը:
MEDIAINFORM 14.06.2007

«Հաշմանդամների սոցիալական պաշտպանության 2006-2015թթ ռազմավարական ծրագրի» շրջանակներում 2007-ին ևս ՀՀ-ում հաշմանդամների սոցիալական վիճակի բարելավմանն ուղղված մի շարք միջոցառումներ են իրականացվելու, այդուհանդերձ շատ հիմնահարցեր շարունակում են մնալ բաց կամ թերի լուծված: 2006թ. հունվարի 1-ի դրությամբ հանրապետությունում հաշվառված է 141 382 հաշմանդամ, այդ թվում շուրջ 8000-ը մինչև 18 տարեկան երեխաներ են: Զբաղված հաշմանդամները կազմում են աշխատունակ տարիքի հաշմանդամ մարդկանց ընդհանուր թվի ընդամենը 8%-ը: Իսկ հաշմանդամների ընդհանուր թվից աշխատունակ տարիքի են (16-63) հաշմանդամների 56%-ը:

Հունիսի 5-ին Հայաստանի հաշմանդամների «Փյունիկ» միությունը կազմակերպել էր հանդիպում-քննարկում՝ ուղղված հաշմանդամների հիմնահարցերին: Հանդիպմանը մասնակցում էին ներկայացուցիչներ ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի, ինչպես նաև քաղաքաշինության նախարարություններից, Երևանի քաղաքապետարանից և տարբեր հասարակական կազմակերպություններից: Քննարկման ժամանակ մասնավորապես բարձրաձայնվեց, որ մեզանում հաշմանդամների սոցիալական պաշտպանությունն ապահովող օրենդրական բոլոր նորմերը կան, սակայն դեռ հարկ է դրանք կյանքի կոչել: ՀՀ օրենսդրությամբ հաշմանդամ մարդկանց համար սահմանված են տարբեր արտոնություններ՝ այդ թվում ստանալ բուժօգնություն և բուժսպասարկում պետպատվերի շրջանակներում, զեղչով կամ անվճար օգտվել հասարակական տրանսպորտից, ստանալ դեղորայք և պրոթեզաօրթոպեդիկ պարագաներ: 2006թ-ից բարձրացվել է նրանց կենսաթոշակները, ինչը, սակայն, համեմատական կարգով շարունակում է անբավարար մնալ նրանց կենսական պահանջների բավարարման համար: Դրանց էլ գումարվում են այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են տեղաշարժվելու և հասարակական տրանսպորտից օգտվելու դժվարությունները: Այն, որ ոչ ամեն տեղ և ոչ բոլոր հաստատությունների մուտքերի մոտ կան թեքահարթակներ, բազմիցս է բարձրաձայնվել: Որպես արդյունք՝ վերջին 2 տարիներին քաղաքաշինության պարտադիր նորմերի մեջ ընդգրկված է թեքահարթակների կառուցումը: Իսկ հասարակական տրանսպորտից օգտվել կարող են ոչ բոլորը և ոչ միշտ, քանի որ դրանց և ոչ մի տեսակն այսօր վերելակ չունի, իսկ հաշմանդամի սայլակով երթուղային տաքսի նստել համարյա թե հնարավոր չէ: Հաշմանդամ մարդկանց տեղաշարժման համար առավել հարմար են ավտոբուսները, սակայն դրանք էլ նեղ փողոցներով չեն կարող երթևեկել: Տաքսիով երթևեկել էլ ոչ բոլորը կարող են իրենց թույլ տալ:

Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայությամբ գործող երթուղային տաքսիների գծերը պարտավորություն են ստանձնել գոնե 1 երթուղային տաքսի տրամադրել միայն հաշմանդամ մարդկանց տեղափոխման համար, սակայն այդ մեքենաները նախ այդպես էլ չեն տրամադրվում, և եթե տրամադրվեն էլ, ապա կարող են գործել միայն մեկ կամ երկու ժամը մեկ: Իսկ վերելակ ունեցող տրանսպորտ ներկրելն էլ բավականին մեծ ծախսեր է պահանջում: Այս խնդրի լուծման ուղղությամբ Երևանի քաղաքապետարանն այս տարի նախատեսում է թվով 1 տրոլեյբուս հատկացնել միայն հաշմանդամների տեղափոխման համար, և եթե փորձը հաջողվի, ապա արդեն 2008-ից տարեկան 20-ական տրոլեյբուս կներկրվի միայն հաշմանդամ մարդկանց տեղաշարժն ապահովելու համար: Իսկ այն, որ միայն վերջերս է սկսվել ուշադրության առնվել հաշմանդամների տեղաշարժին վերաբերող խնդիրները, բացատրվում է նրանով, որ 15 տարվա ընդմիջումից հետո ընդամենը 2 տարի է, որ հասարակական տրանսպորտ է ներմուծվում Հայաստան:

Այս ոլորտում, անշուշտ, խնդրահարույց հարցերն առավել քան շատ են, և որքան էլ դրանց լուծման ուղղությամբ աշխատանքներ են տարվում և միջոցառումներ ձեռնարկվում, այդուհանդերձ ոլորտի պատասխանատուներն իրենք են նշում, որ Երևանում հաշմանդամների համար հարմար և հասանելի տրանսպորտային ցանց ունենալու համար կպահանջվի նվազագույնը 5-7 տարի:
MEDIAINFORM 05.06.2007  

 «Հաշմանդամ» անունով որակվող մարդիկ հասարակության ամենախոցելի խավերից մեկն են կազմում: Եվ դա ոչ միայն նրա համար, որ նրանք ունեն չվերականգնվող հոգեկան, մտավոր կամ ֆիզիկական որևէ արատ: Հասարակությանն ինտեգրվելու պարագայում նույնպես նրանց առջև շատ հաճախ չափազանց լուրջ խնդիրներ են ծառանում:

Հաշմանդամ մարդիկ միայն այն մարդիկ չեն, որոնք կարիք ունեն խնամքի: Հաշմանդամությունը հիվանդություն չէ, այլ չվերականգնվող հոգեկան, մտավոր կամ ֆիզիկական որևէ արատ, և կրթություն, մասնագիտություն ստանալու հավասար հնարավորությունների, համապատասխան տեխնիկական պայմանների և սոցիալական ծառայությունների առկայության դեպքում նրանք շատ հարցերում կարող են օգտակար լինել հասարակությանը և իրենց ընտանիքներին: Հենց նման հնարավորություններ ընձեռելու միտում ունի ներառական կրթությունը:

Կրթության և գիտության նախարարության նախադպրոցական և դպրոցական բաժնի գլխավոր մասնագետ Անահիտ Մուրադյանը MEDIAINFORM –ին տված հարցազրույցում մանրամասնում է՝ ինչ ասել է ներառական կրթություն, և ինչպիսին են Հայաստանի կրթական համակարգում արդեն իսկ ներդրված մոդելի ներկայիս արդունքները: Անահիտ Մուրադյանի խոսքերով՝  ներառական կրթությունը հատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների կրթության համար առանձնահատուկ պայմանների ապահովման միջոցով նրա համատեղ ուսուցումն է իր հասակակիցների հետ համատեղ հանրակրթական դպրոցում: Նշված դրույթն ամրագրված է 1999թ. ՀՀ Աժ-ի կողմից ընդունված Կրթության մասին օրենքի 19 հոդվածի 3-րդ կետում, որում նշված է, որ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների կրթությունը ծնողների ընտրությամբ կարող է իրականացվել ինչպես ընդհանուր հանրակրթական, այնպես էլ հատուկ հաստատություններում ու հատուկ ծրագրերով:

2005-ին «Հույսի կամուրջ» ՀԿ-ի նախաձեռնությամբ ընդունվել է «Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքներ ունեցող անձանց մասին» օրենքը, որն էլ իր հերթին սահմանում է՝ ինչ է իրենից ներկայացնում կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք և ի՞նչ է ներառական կրթությունը: 2006-ից այդ ձեռնարկումը շարունակում է կրթության նախարարությունը: Կրթության ոլորտում արդեն Հայաստանի 6 դպրոցներում՝ թիվ 150, 100, 59, 27, 17 և Մխիթար Սեբաստացու անվան կրթահամալիրում ներդրվել է ներառական կրթության մոդելը, որի նպատակը կրթության հատուկ կարիքներով երեխաների ներառումն է հանրակրթության մեջ:

Ըստ Անահիտ Մուրադյանի՝ օրենսդիր մակարդակով երկիրը լուծել է այդ խնդիրը: Սակայն հիմա խնդիրն այլ է, թե որքանո՞վ է այսօր հանրակրթական դպրոցը պատրաստ ընդունել կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաներին: Այսինքն՝ ոչ թե պետք է հրաման տրվի և նման երեխաներին ուղարկվի դպրոց, այլ պետք է որոշակի պայմաններ ստեղծել, որ երեխային լավագույնս նորմալ կրթություն տրվի: Եթե երեխան պետք է միայն չեզոք ֆիզիկական ներկայություն ապահովի, դա չի կարելի համարել կրթություն: Հարկ է հանրակրթական դպրոցներում ուսուցիչների հետ վերապատրաստման աշխատանքներ տարվեն, ինչն էլ ներկայումս արվում է, և մի շարք միջազգային և տեղական հասարակական կազմակերպությունների հետ իրականացվում են նոր և առավել նպատակահարմար ծրագրերի մշակում: «Առաքելություն արևելք» ՀԿ-ի հետ մշակվել են մտավոր խնդիրներ ունեցող երեխաներին համապատասխան չափորոշիչներ ու ծրագրեր:
Ներառական կրթությունը հանրապետության ողջ կրթական համակարգում ներառելու համար պետք է վերապատրաստվեն բոլոր ուսուցիչները: Իսկ արդեն համաշխարհային բանկի ծրագրերին համապատասխան՝ աստիճանաբար անցում է կատարվում երեխայակենտրոն, այսինքն՝ յուրաքանչյուր երեխայի կարիքներին համապատասխան ուսուցման, և մինչև 2008 թվականը բոլոր ուսուցիչները պետք է վերապատրաստվեն այդ մեթոդներով:
Հարկ է կարևորել, որ սովորելով իրար հետ՝ երեխաները սովորում են ապրել իրար հետ: Մարդը պետք է որքան հնարավոր է շուտ սկսի ինքնուրույն հաղթահարել խնդիրները,-ամփոփում է Անահիտ Մուրադյանը:
MEDIAINFORM 01.06.2007
 

Հեղինակային բոլոր իրավունքները պատկանում են MEDIAINFORM լրատվական գործակալությանը:
Նյութերն ամբողջությամբ կամ դրանցից մասնակի մեջբերումներ կատարելիս հղումը MEDIAINFORM-ին պարտադիր է:
® ©  2002 - 2007  MEDIAINFORM news agency, Magistros-Trophy LLC. All rights reserved