0

Հայաստանում ներկայումս գործում է 8 պետական և 6 ոչ պետական մանկատուն: Պետական մանկատներում այսօր բնակվում է շուրջ 1010 երեխա, իսկ ոչ պետական մանկատներում և բարեգործական կազմակերպություններում (օրինակ՝ ՀՕՄ, ՀՕՖ)՝ շուրջ 200:
Մեր երկրում  նկատվում է մի դրական միտում. այն, որ մանկատներն աստիճանաբար բեռնաթափվում են: Իսկ այս տարվա սեպտեմբերի 1-ից Հայաստանում գիշերօթիկ դպրոցներ այլևս չեն լինելու: Դրանց թիվը ներկայումս 17-ն է, որից 7-ը հետագայում պետք է կրի միայն գիշերային օթևանի բնույթ, իսկ 10-ը կվերակազմավորվեն հանրակրթական դպրոցների:

Պետական տուն-ինտերնատներն այսօր Հայաստանում թվով 4-ն են, ոչ պետականները՝ 2-ը: Մասնավոր հաստատություններում ներկայումս բնակվում է 80-90 տարեց, պետական հաստատություններում՝ շուրջ 1000, իսկ հնարավորություն կա ընդունելու մինչև 1010 մարդ:  Սա նշանակում է, որ այսօր տուն-ինտերնատ ընդունվելու համար հերթեր չեն գոյանում, ինչպես նախկինում էր: Այս մասին տեղեկացրել է Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի փոխնախարար Ֆիլարետ Բերիկյանը
MEDIAINFORM 01.06.2007

 

Հայաստանում ներկայումս կա շուրջ 11 000 հաշմանդամ երեխա, որոնցից շուրջ 340-ը գտնվում է հաստատություններում և մասնագիտացված մանկատներում, իսկ 5000-ը՝ հատուկ հանրակրթական դպրոցներում. ներկայացնում է Աշխատանքի և սոցիալական ապահովության նախարարության՝ ընտանիքի, կանանց և երեխաների հիմնահարցերի վարչության պետ Լալա Ղազարյանը:

Հայաստանում ներկայումս կան թվով 6 պետական մանկատներ, որտեղ խնամվում են շուրջ 950, իսկ բարեգործական մանկատներում՝ թվով 250 երեխաներ, արդեն կան 2 պետական ցերեկային կենտրոններ: Իսկ Գործողությունների ազգային ծրագրով նախատեսվում է մինչև 2015թ. ցերեկային կենտրոնների թիվը հասցնել մինչև 25-ի:

Լալա Ղազարյանի խոսքերով՝ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության՝ երեխաների հիմնահարցերի բաժնում այսօր իրականացվում է հանրապետության՝ դժվարին վիճակում գտնվող կամ ծնողազուրկ բոլոր երեխաների հաշվառում՝ անկախ նրանց՝ որևէ հաստատությունում կամ ընտանիքում գտնվելուց: Իսկ 18-ն անց երեխաների հետագա կյանքի դասավորման և խնդիրների լուծման համար 2007-ի համար տարբեր ծրագրեր են իրականացվելու և Պետբյուջեից առանձին գումարներ են հատկացվելու:
 

Հայաստանում առկա խնդիրներից մեկն էլ այն է, որ այսօր հանրապետությունում չկա հոգեկան առողջության խնդիրներով երեխաների համար նախատեսված որևիցե ծառայություն, որտեղ հնարավոր լինի նրանց տեղավորել: Որպես այդ հարցի լուծում ՝ առողջապահության նախարարության կողմից ստեղծվել է աշխատանքային խումբ, որի քննարկումների արդյունքում ՀՀ կառավարությանը ներկայացվել է առաջարկ ՝ պետական բժշկասոցիալական վերականգնողական հաստատություն ստեղծելու մասին:  

Անդրադառնալով անապաստան և փողոցի երեխաներին՝ Լալա Ղազարյանը մանրամասնում է, որ ՀՀ Ոստիկանության համակարգում գործում է անչափահասների գործերով ծառայություն, որը զբաղվում է ինչպես անչափահասների կողմից, այնպես էլ նրանց նկատմամբ կատարվող իրավախախտումների և հանցագործությունների կանխարգելման և բացահայտման աշխատանքներով: Ընդ որում՝ ոստիկանության աշխատակիցների ուշադրության կենտրոնում գտնվում են նաև երեխաների նկատմամբ կատարվող բռնության դեպքերի կանխարգելման աշխատանքները: Սկսած 2000 թվականից՝ ՀՀ Ոստիկանությունը ակտիվ մասնակցություն է ունենում ՀՀ երեխաների իրավունքների պաշտպանության ոլորտում կատարվող բարեփոխումների գործընթացում:

Որպես ամփոփում նշենք նաև, որ պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն՝ այսօր Հայաստանում արձանագրվում է ինչպես մուրացկանությամբ և թափառաշրջիկությամբ, այնպես էլ հանցագործություն կատարած անչափահասների թվաքանակի նվազում: Դա թերևս պայմանավորված է նաև Հայաստանի՝ տարբեր միջգերատեսչական հանձնաժողովներում ընդգրկված լինելու և տարբեր միջազգային և տեղական հասարակական կազմակերպությունների հետ համագործակցելու հանգամանքներով:
MEDIAINFORM 01.06.2007
 

Երեխաների պաշտպանության օրվան նվիրված հունիսմեկյան մանկական միջոցառումներն այսօր ամենուր են: Իսկ այդ միջոցառումներից անմասն չէին նաև մանկատների սաները:
Երեխաների պաշտպանության միջազգային օրվան նվիրված միջոցառումներից էր նաև այսօր Համազգային թատրոնում մի շարք հովանավորների կողմից կազմակերպած թատերական ներկայացումը, որի հյուրն էին «Զատիկ» մանկատան երեխաները: Այն, որ մայիսի 1-ը երեխաների պաշտպանության միջազգային օրն է, վերջիններից քչերը գիտեին, սեփական իրավունքներից էլ նրանք թեև անտեղյակ էին, այդուհանդերձ գոհ էին իրենց  առօրյա կենսակերպից:

«Զատիկ» մանկատան «Կայծակ» խմբի դաստիարակ Նելլի Գալստյանի խոսքերով՝  երեխաների համար կազմակերպվող միջոցառումները հաճախակի բնույթ են կրում, ամառային արձակուրդներին երեխաները պարտադիր կերպով ճամբարներ ու Սևանա լիճ են գնում:
 

Այս մանկատանը ներկայումս բնակվում են 7-18 տարեկան շուրջ 100 երեխա՝ հանրապետության տարբեր շրջաններից, մեծամասամբ՝ մայրաքաղաքից: Երեխաների համար սահմանված է օրակարգ, որում ներառված են տարբեր հմտություններ ձեռք բերելուն ուղղված և դպրոցում տրված տնային առաջադրանքները կատարելու համար նախատեսված դասերը և այլն: Այստեղի բոլոր երեխաներն էլ հաճախում են դպրոց: Թեև փոքր թվով, սակայն կան երեխաներ, որոնք դպրոցն ավարտելուց հետո սովորում են Երևանի տարբեր բուհերում, իսկ ավելի թույլ սովորողները տարբեր արհեստներ են սովորում: Կրտսեր դպրոցի առաջադեմ երեխաների մի մասն արդեն 6-րդ դասարանից սկսում են հաճախել տարբեր բուհերի հենակետային վարժարաններ:

«Այսօրվա դրությամբ մանկատներում հայտնված երեխաների իրավունքները կարելի է ասել, որ պաշտպանված են, եթե ոչ լիովին, ապա գոնե շատ ավելի լավ, քան մինչ նրանց՝ մանկատանը հայտնվելն էր: Այստեղ բերվում են տարբեր ընտանեկան, ֆինանսական կամ այլ խնդիրներ ունեցող երեխաներ, նրանք, ովքեր դուրս են մնացել ծնողների ուշադրությունից ու հսկողությունից, սոցիալական խնդիրների հետևանքով մնալով անօթևան: Մանկատան երեխաներից գրեթե բոլորն էլ ծնողներ ունեն կամ առավել հաճախ միակողմանի ծնողազուրկ են: Հարկ է նշել, որ մանկատան երեխաների մեծ մասը ոչ թե կենսաբանական ծնողազուրկ է, այլ սոցիալական, քանի որ պայմաններից ելնելով են նրանք հայտնվել մանկատներում: Երեխաների մի մասի ծնողներն ամուսնալուծված են և անկարող օրվա նվազագույն միջոցներ հայթհայթելու, կան նաև Սպիտակի երկրաշարժի և Արցախյան պատերազմի հետևանքով ծնողազուրկ դարձած կամ հոգեբուժարանում հիվանդ ծնողներ ունեցող երեխաներ: «Խնդիրներն ու ճակատագրերը տարբեր են»,-նշում է մանկավարժը և հավելում, որ  «Զատիկ» մանկատունը մեծ ընտանիք է, որտեղ երեխաները սոցիալապես ապահովված են կենսական անհրաժեշտ բոլոր պարագաներով՝ զգեստ, սնունդ, գրենական պիտույքներ և այլն: Այստեղ նրանք ստանում են կրթություն, նրանց հետ տարվում են սոցիալ-հոգեբանական, առողջական-վերակագնողական աշխատանքներ, միաժամանակ տարվում են աշխատանքներ նաև ընտանիքների հետ և այդպիսով փորձ է արվում երեխային նախապատրաստել հետագա ինքնուրույն կյանքին և քաղաքացիությանը:

Տարեցտարի մանկատներում նվազում է երեխաների թիվը, ինչը պայմանավորված է երկրի սոցիալ-տնտեսական պայմանների բարելավմամբ, սակայն սա կարելի է նաև կապել որպես ցերեկային կենտրոնների բացման հետ: Վերջիններս բացվում են մանկատների բեռնաթափման ծրագրի շրջանակներում, և այսօր մի շարք համայնքներ արդեն իսկ ունեն իրենց հոգածության կենտրոնները, որի նպատակը երեխա-ծնող հարաբերությունների հաստատումն է:

«Զատիկ» մանկատանից որդեգրման դեպքերը շատ քիչ են, ինչը կապված է երեխաների տարիքի հետ, քանի որ որդեգրել ցանկացողները հիմնականում ավելի փոքր տարիքի երեխաներ են ուզում վերցնել:
Չափահաս դառնալուն պես երեխաները դադարում են մանկատան սաներ լինելուց: Սակայն սա չի նշանակում, որ 18 տարին լրացած երեխաների ճակատագիրը բարցիթողի է: Նելլի Գալստյանի խոսքերով՝ մինչև այդ տարիքն արդեն իսկ փորձ է արվում ծրագրավորել տվյալ երեխայի կյանքը՝ անպայման հաշվի առնելով երեխայի կամքը և կարծիքը: Իսկ եթե արդեն անկախություն ձեռք բերած երիտասարդը չունի բնակության վայր, ապա այս դեպքում ակնկալվում է մի շարք բարեգործական կազմակերպությունների՝ մասնավորապես Հայ Օգնության Ֆոնդի օժանդակությունը, որը երեխաներին ապահովում է բնակարաններով: Տղա երեխաները 18 տարին լրանալուց հետո մանկատնից են զորակոչվում հայոց բանակ:  Երեխաների ամուսնությունները ևս կազմակերպում է մանկատունը՝ հնարավորության դեպքում անպայման աջակցելով սաների հետագա ինքնուրույն կյանքին, աշխատանքի տեղավորմանը և այլն: Պատահում են նաև դեպքեր, երբ ամուսնական զույգ են կազմում հենց մանկատան սաները, որոնց մոտ ամուսնական կյանքը, որպես կանոն, լավ է դասավորվում:
MEDIAINFORM 01.06.2007

Հայաստանի մանկատներում ընդհանուր առմամբ ապրում է 836 երեխա:
- Երևանի «Մանկան տուն»՝ 75 երեխա (0-6 տ. երեխաների համար)
- Երևանի «Հատուկ տիպի մանկատուն»՝  48 երեխա (0-7 տ. երեխաների համար)
- Երևանի «Զատիկ» մանկատուն՝ 117 երեխա (3-18 տ. երեխաների համար)
- Գյումրու «Երեխաների տուն»՝ 91 երեխա (0-6 տ. երեխաների համար)
- Գյումրու «Հույս»  մանկատուն՝ 66 երեխա (0-18 տ. երեխաների համար)
- Վանաձորի մանկատուն՝ 110 երեխա (0-18 տ. երեխաների համար)
- Գավառի մանկատուն՝ 127 երեխա (3-18 տ. երեխաների համար)
- Խարբերդի մասնագիտացված մանկատուն՝ 202 երեխա (6-18 տ. երեխաների համար):
Հունիսի 1-ի՝ երեխաների պաշտպանության միջազգային օրվա առիթով բոլոր այս և նմանատիպ հաստատություններում անցկացվում են բազմապիսի միջոցառումներ՝ երեխաների անմիջական մասնակցությամբ:
MEDIAINFORM 01.06.2007
 

Հեղինակային բոլոր իրավունքները պատկանում են MEDIAINFORM լրատվական գործակալությանը:
Նյութերն ամբողջությամբ կամ դրանցից մասնակի մեջբերումներ կատարելիս հղումը MEDIAINFORM-ին պարտադիր է:
® ©  2002 - 2007  MEDIAINFORM news agency, Magistros-Trophy LLC. All rights reserved